الّا يَكُونُوا مُؤمِنينَ » « 1 » گويى بخاطر اينكه اينها زير بار نمىروند مىخواهى خودت را بكشى ، اينها ديگر كورند ، كرند ، گنگند ، قوهء تعقل ندارند ، « فَهُمْ لا يَعْقِلوُنَ » با اين گروه قرآن هم نمىتواند كار كند ، در اين آياتى كه بعد مىخوانيم مىفرمايد : پيامبر تو نمىتوانى با اينها كار كنى ، زيرا آنها مرده‌اند و چيزى نمىفهمند : « وَ ما انْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي القُبُور انْ انْتَ الّا نَذيرُ » « 2 » با اينها نمىتوانى كار كنى زيرا : « وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ القَوْلُ فِي امَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الجِنِّ وَ الانْسِ ، انَّهُم كانُوا خاسِرينَ » « 3 » اگر بخواهى قرآن در آنها اثر كند ، اينها بايد سرچشمه را آباد كنند ، بايد سرچشمه درست شود . تو با چه كسى مىتوانى كار كنى اى پيامبر ؟ ! با كسى كه وقتى حق را مىبيند گريه شوق مىكند . با آنكه دنبال حق و حقيقت است و دل پاك دارد و گرنه بخاطر اينها نه خود را بكش و نه تا اين اندازه غصه بخور زيرا بىفايده است . سرچشمهء گل‌الود است و از كوزه همان برون تراود كه در اوست ، در كوزه شراب است ، وقتى شراب در كوزه باشد ، پيامبراكرم ( ص ) هم ديگر نمىتواند آن را تغيير دهد و تراوش آن جز شراب چيزى نيست . در زمين شوره‌زار نمىشود زراعت كرد . اگر شما تخمى هم در آن بكاريد آبش هم بدهيد ، خيلى هم مواظبتش كنيد ، التماس هم بكنيد كه همان يكتخمى را كه در آن كاشته‌ايد ، به شما بدهد حتماً نخواهد داد . « وَ الَّذي خَبُثَ لا يَخْرُجُ الّا نَكِداً « 4 » » زمين سفت است ، دل سنگ است . از آن حق بيرون نمىآيد ، فكرش هم ناپاك است ، گفتار و كردارش هم ناپاك است .

--> ( 1 ) - سوره شعراء ، آيه 3 ( اى پيامبر ) گوئيا چون ايمان نمىآورند مىخواهى ( از ناراحت ) خود را بكشى . ( 2 ) - سوره فاطر آيه 22 . ترجمه : « و تو نمىتوانى آنان را كه در قبرها هستند ، بشنوانى . تو فقط ترساننده آنها هستى » ( با توجه به اين نكته كه پيامبر ( ص ) به مرده‌هاى گورستان كارى نداشتند و براى هدايت آنان هم مبعوث نشده بودند ، مىفهميم منظور از مردگان ، همان مرده دلان روى زمين هستند ) ( 3 ) - سوره فصلت آيه 25 . « و وعدهء عذاب الهى بر آنها حتم و لازم گردد چون امتانى از جن و انس كه ( غرق دنيا بودند و با كفر و عصيان ) در گذشتند و سخت زبون و زيانكار شدند . ( 4 ) - سوره اعراف آيه 58 و زمين خشن ناپاك جز گياهى اندك و كم‌ثمر ببار نياورد .